Տիրանոս ( բռնապետ, ինքնակալ, բռնակալ)

Հին Հունաստանում բռնությամբ իշխանությունը զավթած և միանձնյա կառավարող անձ է, որի իշխանությունը կոչվել է տիրանիա։ Եղել են մի քանի տիպի՝ վաղ հունական (կամ ավագ), պարսկամետ, ուշ հունական (կամ կրտսեր) տիրանիաներ։ Վաղ հունական տիրանիան ծագել է պոլիսների ձևավորման շրջանում (մեր թվարկությունից առաջ 7–6-րդ դարում), տոհմային ավագանու և դեմոսի (ժողովրդի) պայքարի ընթացքում։ Զինված ուժի օգնությամբ իշխանության հասնելով և հենվելով դեմոսի աջակցության վրա, տիրանոսները կարևոր վերափոխումներ են կատարել արհեստավորների և գյուղացիների դրությունը բարելավելու համար, նպաստել արհեստների և առևտրի զարգացմանը, հուն, գաղութացման ընթացքին։ Տոհմային կարգերից դասակարգային կարգերի անցման շրշանի առանձնահատկությունների ծնունդ լինելով և հիմնականում հենվելով ռազմական ուժի վրա՝ տիրանիան հաստատուն վարչակարգ չէր և մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարի կեսին սպառել է իրեն՝ տեղը զիջելով պոլիսային հանրապետությանը։ Պարսկամետ տիրանիան գոյություն է ունեցել Փոքր Ասիայի և Եգեյան ծովի կղզիների հուն, քաղաքներում, պարսկական տիրապետության ժամանակ (մեր թվարկությունից առաջ 6-րդ դարի վերջ)։ Պարսիկների նշանակած կառավարիչներին (հույն օլիգարխների միշավայրից) անվանել են տիրանոս։ Ավելի ուշ հունական տիրանիան ծագել է մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարի վերշին, դեմոսի սնանկացող խավերի և պոլիսների հարուստ վերնախավի միշև սոցիալական սուր պայքարի պայմաններում ու գոյատևել մինչև մեր թվարկությունից առաջ 11-րդ դարում։

Փոխաբերական իմաստով տիրանոս նշանակում է կեղեքիչ, դաժան մարդ։

Դեմոկրացիա-դեմոս-ժողովուրդ, կրատոս-իշխանություն:
«Ժողովրդավարություն» եզրույթը առաջին անգամ օգտագործվել է Հին Հունաստանում, քաղաք Աթենքում, մ․թ․ա 5-րդ դարում։ Այն կազմակերպման մի ձև է, որտեղ պետական իշխանության միակ աղբյուրը ժողովուրդն է։ Այնտեղ գերակայում է իրավունքն ու սահմանադրությունը և հաշվի է առնվում բոլորի կարծքիքը:

Ժողովրդավորության հիմնական սկզբունքներից են՝

Հավասարություն։ Օրենքի առջև բոլորը հավասար են՝ անկախ էթնիկ, սեռական, կրոնական և այլ պատկանելիությունից։

Քաղաքացիների մասնակցությունը։ Քաղաքացիներն ունեն ոչ միայն իրավունքներ, այլև պարտականություն մասնակցելու քաղաքական կյանքին։

Ընտրություններ։ Ընտրությունները հնարավորություն են տալիս քաղաքացիներին իրենց ձայնը տալու նախընտրած թեկնածուներին, որոնք հետագայում կներկայացնեն իրենց շահերն ու իրավունքները քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում։

Հաշվետվողականություն և թափանցիկություն։ Հաշվետվողականությունը լինում է ուղղահայաց և հորիզոնական։ Ուղղահայաց հաշվետվողականության ժամանակ պաշտոնյան կամ առաջնորդը հաշվետվողականություն է ներկայացնում իրենց որոշումների և գործունեության մասին քաղաքացիների առջև, իսկ հորիզոնականը՝ հաշվետվողականությունն է պաշտոնյաների միջև, որն առավել արդյունավետ է դառնում թափանցիկության ապահովման միջոցով՝ այսինքն պաշտոնյան մանրամասն ներկայացնում է իր գործունեությունն ու որոշումները բոլորի առջև։

Մարդու իրավունքներ և հիմնարար ազատություններ։ Ժողովրդավարական վարչակարգերը պաշտպանում են մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունները։

ժողովրդավարական համակարգերի հիմնական տեսակները․

Պառլամենտական (խորհրդարանական) ժողովրդավարություն. Կառավարությունը նշանակում է օրենսդրական մարմնի կողմից։ Կառավարությունը և կառավարության ղեկավարը (վարչապետը) նույնպես կարող են հաշվետու լինել պետության ղեկավարին։ Պառլամենտական հանրապետությունում պետության ղեկավարը պարբերաբար ընտրվում է պառլամենտի կողմից կամ այդ պաշտոնը համատեղելիության կարգով զբաղեցնում է կառավարության ղեկավարը։

Նախագահական հանրապետություն։ Այս դեպքում նախագահն ընտրվում է ժողովրդի կողմից և հանդիսանում է գործադիր իշխանության ղեկավարը։

Իշխանության տարածաշրջանային աստիճանակարգը՝

Ունիտար պետություն. Քաղաքական իշխանությունը կենտրոնացված է կենտրոնական կառավարության ձեռքում, որն էլ որոշում է տարածաշրջանային իշխանության մարմինների իշխանական պարտականությունների ծավալը։

Դաշնություն. Համաձայն Սահմանադրությանը, իշխանությունը բաժանված է կենտրոնական կառավարության և հարաբերական տարածաշրջանային ինքնավար կառավարությունների միջև։


Օրենսդրական իշխանության կառուցվածքը․

Միապալատ պառլամենտ. Նորմատիվ ակտերն ընդունվում են հանդիպումների ժամանակ, կառավարության բոլոր անդամների մասնացությամբ։

Երկպալատ պառլամենտ. Գործադիր ժողովը կազմված է երկու պալատներից, որոնք ձևավորվում և գործում են առանձին-առանձին։ Մեկ նորմատիվ ակտը կարող է արժանանալ միայն մեկ պալատի հավակնությանը, իսկ մյուսը՝ երկու պալատների հավակնությանը, և այլն:

«Ժողովրդավարություն» եզրույթը առաջին անգամ օգտագործվել է Հին Հունաստանում, քաղաք Աթենքում, մ․թ․ա 5-րդ դարում։ Այն կազմակերպման մի ձև է, որտեղ պետական իշխանության միակ աղբյուրը ժողովուրդն է։ Այնտեղ գերակայում է իրավունքն ու սահմանադրությունը և հաշվի է առնվում բոլորի կարծքիքը:

Ժողովրդավորության հիմնական սկզբունքներից են՝

• Հավասարություն։ Օրենքի առջև բոլորը հավասար են՝ անկախ էթնիկ, սեռական, կրոնական և այլ պատկանելիությունից։
• Քաղաքացիների մասնակցությունը։ Քաղաքացիներն ունեն ոչ միայն իրավունքներ, այլև պարտականություն մասնակցելու քաղաքական կյանքին։
• Ընտրություններ։ Ընտրությունները հնարավորություն են տալիս քաղաքացիներին իրենց ձայնը տալու նախընտրած թեկնածուներին, որոնք հետագայում կներկայացնեն իրենց շահերն ու իրավունքները քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում։
• Հաշվետվողականություն և թափանցիկություն։ Հաշվետվողականությունը լինում է ուղղահայաց և հորիզոնական։ Ուղղահայաց հաշվետվողականության ժամանակ պաշտոնյան կամ առաջնորդը հաշվետվողականություն է ներկայացնում իրենց որոշումների և գործունեության մասին քաղաքացիների առջև, իսկ հորիզոնականը՝ հաշվետվողականությունն է պաշտոնյաների միջև, որն առավել արդյունավետ է դառնում թափանցիկության ապահովման միջոցով՝ այսինքն պաշտոնյան մանրամասն ներկայացնում է իր գործունեությունն ու որոշումները բոլորի առջև։
• Մարդու իրավունքներ և հիմնարար ազատություններ։ Ժողովրդավարական վարչակարգերը պաշտպանում են մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունները։

Ժողովրդավարական վարչակարգում որոշումների ընդունման գործընթացը լինում է երկու տեսակի՝ ուղիղ և ներկայացուցչական։ Ուղիղ ժողովրդավարության ժամանակ քաղաքացիները իրենք են մասնկացում քաղաքական որոշումների կայացմանը՝ առանց միջնորդության։ Իսկ ներկայացուցչականի ժամանակ քաղաքացիները ընտրում են ներկայացուցիչներ, ովքեր կայացնում են քաղաքական որոշումներ։

 ժողովրդավարական համակարգերի հիմնական տեսակները․

• Պառլամենտական (խորհրդարանական) ժողովրդավարություն. Կառավարությունը նշանակում է օրենսդրական մարմնի կողմից։ Կառավարությունը և կառավարության ղեկավարը (վարչապետը) նույնպես կարող են հաշվետու լինել պետության ղեկավարին։ Պառլամենտական հանրապետությունում պետության ղեկավարը պարբերաբար ընտրվում է պառլամենտի կողմից կամ այդ պաշտոնը համատեղելիության կարգով զբաղեցնում է կառավարության ղեկավարը։
• Նախագահական հանրապետություն։ Այս դեպքում նախագահն ընտրվում է ժողովրդի կողմից և հանդիսանում է գործադիր իշխանության ղեկավարը։

Իշխանության տարածաշրջանային աստիճանակարգը

• Ունիտար պետություն. Քաղաքական իշխանությունը կենտրոնացված է կենտրոնական կառավարության ձեռքում, որն էլ որոշում է տարածաշրջանային իշխանության մարմինների իշխանական պարտականությունների ծավալը։
• Դաշնություն. Համաձայն Սահմանադրությանը, իշխանությունը բաժանված է կենտրոնական կառավարության և հարաբերական տարածաշրջանային ինքնավար կառավարությունների միջև։

Օրենսդրական իշխանության կառուցվածքը․

• Միապալատ պառլամենտ. Նորմատիվ ակտերն ընդունվում են հանդիպումների ժամանակ, կառավարության բոլոր անդամների մասնացությամբ։
• Երկպալատ պառլամենտ. Գործադիր ժողովը կազմված է երկու պալատներից, որոնք ձևավորվում և գործում են առանձին-առանձին։ Մեկ նորմատիվ ակտը կարող է արժանանալ միայն մեկ պալատի հավակնությանը, իսկ մյուսը՝ երկու պալատների հավակնությանը։

Ներկայացուցչական մարմինների ընտրական համակարգը․

• Մեծամասնական ընտրական համակարգ։ Տարածքը բաժանված է շրջանների, որոնցից յուրաքանչյուրն օրենսդրական ժողովում ունի մեկ ներկայացուցչի իրավունք։ Այդ պատգամավորը դառնում է այն թեկնածուն, ով հավաքում է ձայների մեծամասնությունը։
• Համամասնական ընտրական համակարգ։ Քաղակաքական կուսակցություններն օրենսդրական ժողովում ստանում են այնքան տեղեր, որոնք համամասնական են իրենց կողմից հավաքած ձայների քանակին։
• Խմբային ընտրական համակարգ։ Բնակչության որոշակի խմբեր առաջադրում են իրենց պատգամավորներին՝ համաձայն նախօրոք քննարկված քանակական սահմանափակման։

Առաջատար կուսակցությունների քանակը․

• Երկկուսացական համակարգ։ Քաղաքական դաշտում գերիշխում են երկու խոշոր կուսակցություններ։
• Բազմակուսակցական համակարգ։ Կառավարության նշանակմանը հիմնականում հաջորդում է իշխող կոալիցիաիյի ձևավորումը՝ երկու կամ ավելի կուսակցություններից, որոնք առաջադրվում են օրենսդրական ժողովին։

Ժողովրդավարությունն Ռուսաստանում

Ռուսաստանում ժողովրդավարությունն անցել է մի շարք վերելքներով և անկումներով: Առաջին վերելքը վերաբերում է ֆեոդալիզմի վաղ փուլին, երբ ուղիղ ժողովրդավարությունը տարածվեց Նովգորոդի երկրի շատ քաղաքներում, և դրանցում ամենակարևոր որոշումները կայացվեցին նախօրեին:

Հեղափոխություններից և քաղաքացիական պատերազմից հետո հաստատված սոցիալիստական ​​ռեժիմն ուներ ժողովրդավարության արտաքին հատկանիշներ, չնայած իրականում տոտալիտար էր: 1980-ականների վերջին և 90-ականների սկզբին իրականացվեցին ժողովրդավարական լայնածավալ բարեփոխումներ: Երկրում քաղաքացիների մեծամասնությունը դրական է վերաբերվում ժողովրդավարությանը և այն համարում է անհրաժեշտություն:

Ժողովրդավարությունը Շվեդիայում

Իր պատմության ընթացքում Շվեդիան անցել է բացարձակ միապետությունից, երբ երկրի ճակատագիրը ղեկավարում էին թագավորական տոհմերը, դեպի խորհրդարանական ժողովրդավարություն, որը համախմբում էր իշխանությունը քաղաքացիների ձեռքում:

1. There are no words in the Spanish national anthem.
  2. In Spain it is impossible to rain in summer as it is sunny 280( one hundred eighty eight ) days of the year.
  3. A respectable Spaniard never has breakfast at home. He has breakfast at a nearby cafe.
  4. The majority of the population of Spain has two surnames: maternal and paternal.
  5. Spain is allowed to swim naked on any beach.
6. In Spain, it is impossible to starve to death, as tapas are served free of charge in all bars, consisting of fries, ham, mini sandwiches.
7. “El Diablo” restaurant is located on the Lanzarote island of the Canary Islands. Here you can order a steak that is made directly on the volcano.
8. The Spanish cities of Ceuta and Melilla are on the African continent. The city of Ceuta can be reached via the Gibraltar Strait in 35 minutes.
9. The most popular sport is football. In 2010, the Spanish football team became world champion.
10. There are more women studying at Spanish universities than men.
11. The Spanish flag symbolizes the coriander. The yellow is the sand, and the red is the blood that has been shed on it. By the way, the bulls do not change colors and the red color does not irritate them at all.
12. The name of the earth is translated as “Rabbit Land”. It is not that the country is full of rabbits, but it is said that there were many of these animals once.

1. A law passed in 2007, which operates in the city of Cadiz, southern Spain, prohibits spraying rice on newlyweds. By doing so, the authorities protect the city’s monuments and buildings from birds.
2. Laundry or rugs outside Seville are prohibited. A fine of € 3,000 ( Three thausend) is imposed on those who violate the law.
3. Street musicians are forbidden to play from 15:00 to 17:00.( three to five )
4. A bill is currently in the process of being approved in which a fine of up to € 1,000 (One thausend ) will be imposed on a street ball.
5. Only a certain number of dogs can walk in Spain. One person has the right to have no more than eight dogs. It is not known what this law is about.
6. Driving in open shoes is not recommended anywhere, but in Spain it is a criminal offense.
7. Spitting on the street in Barcelona is a violation of the law. violators will pay dearly.

1. When he was at the age of 12, his grandfather gave him the present – his first gun. The boy was really happy and decided to show the gun to his friends. But one old woman saw him with the gun and told him, that he should be careful, because there were a lot of facts, when the owners of the gun could be killed with the same gun. 50 years later he died, because he killed himself with the gun Vincenzo Bernardelli. Now this model is called Hemingway.
2. Ernest Hemingway once published a recipe for apple pie in his column. In fact, he had a lot of recipes for food, and some of them even ended up being museum pieces like his hamburger recipe below.
3. Hemingway served as an ambulance driver in Italy during World War I, and on July 8, 1918, he was badly wounded by mortar fire—yet he managed to help Italian soldiers reach safety. The action earned him an Italian Silver Medal of Valor. That honor was paralleled almost 30 years later when the U.S. awarded him a Bronze Star for courage displayed while covering the European theater in World War II as a journalist. His articles appeared in Collier’s and other magazines.
4. His death was found to be self-inflicted, but the newspapers called it “accidental.” Five years later, Mary, his wife, publicly disclosed that the cause of death was suicide.
5. In the 1940’s, Hemingway worked closely with the Soviet KGB. He went under the cover name “Argo.” Edgar Hoover and many FBI officials spied on him for much of his later life. Some even claim this added level of pressure deepened his depression and later led him to take his own life.
6. n 1941, Hemingway bought a boat, which he passed to Cuba. He became interested in sea fishing. Hemingway broke the world record by catching seven marlins in one day.
7. There is a popular story about how Hemingway once bet he could write the saddest story in just a few words. And he won the argument by writing: “Children’s shoes for sale. not worn «
8. During his life, Hemingway survived exposure to anthrax, malaria, skin cancer, and pneumonia. He lived through diabetes, two plane crashes, a ruptured kidney, hepatitis, a ruptured spleen, a fractured skull, a crushed vertebra, and the only thing he could not stop was himself. Ultimately, Hemingway took his favorite gun and went to the foyer where he put two rounds into his head after returning from the Mayo Clinic.
9. Each time he got divorced, Hemingway was married again within the year—but he always left something behind in print. The dedication for The Sun Also Rises went to his first wife, Elizabeth Hadley Richardson; Death in the Afternoon was dedicated to second wife Pauline Pfeiffer; For Whom the Bell Tolls was for third wife Martha Gellhorn; and Across the River and Into the Trees went “To Mary with Love.”
10. Hemingway wrote several iconic works, including To Have and Have Not, at his house in Key West, Florida. It’s also where he converted a urinal from a local bar into a fountain. Local haunt Sloppy Joe’s was a favorite watering hole of the irascible author, so when the place went under renovation, Hemingway took one of the urinals as a memento, quipping that he’d already poured enough money into it to make it his.

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն (Միավորված ազգերի կրթական, գիտական և մշակութային կազմակերպություն) ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություն է, որը հիմնադրվել է Փարիզում: Կազմակերպության հռչակած նպատակն է նպաստել խաղաղության և անվտանգության պահպանմանը զարկ տալով միջազգային համագործակցությանը կրթության, գիտության և մշակույթի բնագավառներում բարեփոխումների իրականացման միջոցով։ Դա նպատակ ունի Միավորված ազգերի կազմակերպության կանոնադրությամբ հռչակված հիմնարար ազատությունների հետ մեկտեղ մեծացնել համընդհանուր հարգանքը արդարության, օրենքի ուժի, մարդու իրավունքների նկատմամբ: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հանդիսանում է Ազգերի լիգայի Ինտելեկտուալ համագործակցության միջազգային կոմիտեի իրավահաջորդը։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ձգտում է իրականացնել իր նպատակները հինգ մեծ ծրագրերի միջոցով՝ կրթություն, բնական գիտություններ, սոցիալական գիտություններ, մշակույթ և հաղորդակցություն: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նպատակն է նպաստել խաղաղության կերտմանը, աղքատության վերացմանը, կրթության, գիտության, մշակույթի, հաղորդակցության և տեղեկատվության շնորհիվ կայուն զարգացման և միջմշակութային երկխոսության հասնելը։

Կրթական և մշակութային կազմակերպություն հիմնելու նպատակով Միացյալ ազգերի կոնֆերանսի ընթացքում ներկայացվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կանոնադրությունը, որը ստորագրվեց 37 պետությունների կողմից, և ստեղծվեց Նախապատրաստական հանձնաժողովը։ Այս հանձնաժողովը գործել է 1945 թվականի նոյեմբերի 16-ից մինչև 1946 թվականի նոյեմբերի 4-ը․ սա այն ամսաթիվն է, երբ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի սահմանադրությունը մտավ օրինական ուժի մեջ քսան անդամ պետությունների կողմից վավերացման պահանջը կատարելուց հետո:

ՅՈՒՆԵՍԿՕ:ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հետ աշխատանքները համակարգում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Հայաստանի ազգային հանձնաժողովը: Հանձնաժողովն ստեղծվել է 1992 թ. հոկտեմբերի 10-ին: ՀՀ վարչապետի որոշմամբ 2015 թ. հունվարի 29-ի հաստատվել են Հանձնաժողովի ներկայիս կանոնադրությունը և կազմը: 

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված մշակութային արժեքները/վայրերը պատկանում են աշխարհի բոլոր ժողովուրդներին` անկախ դրանց գտնվելու վայրից: Այդ ցանկում  ընդգրկված են մարդկության համար առավել մեծ արժեք ներկայացնող հուշարձանները և հուշահամալիրները: Յուրաքանչյուր պետություն կարող է հայտ ներկայացնել միայն այն մշակութային արժեքի/վայրի համար, որը գտնվում է իր սահմաններում:

Ցանկում Հայաստանը ներկայացված է հետևյալ հայտերով`

• «Հաղպատի և Սանահինի վանքեր» (1996 թ., 2000 թ.),
• «Էջմիածնի Մայր տաճար և եկեղեցիներ (սբ. Հռիփսիմե, սբ. Գայանե, սբ. Շողակաթ) և Զվարթնոցի տաճարի հնավայր» (2000 թ.),
• «Գեղարդի վանք և Ազատ գետի վերին հովիտ» (2000 թ.):

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում Հայաստանը ներկայացված է հետևյալ տարրերով`

• «Դուդուկի երաժշտությունը» (2008 թ.),
• «Հայկական խաչքարի արվեստը. խաչքարի խորհուրդը և խաչքարագործությունը» (2010 թ.),
• «Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ» էպոսի կատարողական դրսևորումները» (2012 թ.),
• «Լավաշ. ավանդական հացի պատրաստումը, նշանակությունը և մշակութային դրսևորումները Հայաստանում» (2014 թ.)

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ունի «Աշխարհի հիշողություն» ծրագիր, որի նպատակն է պահպանել աշխարհում գոյություն ունեցող արխիվների և գրադարանների արժեքավոր հավաքածուները և նպաստել դրանց լայն տարածմանը: Ծրագրի շրջանակներում գոյություն ունի Աշխարհի հիշողության ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային ռեգիստր: Ռեգիստրում իրենց տեղն են գտել հայկական երեք ժառանգության նմուշներ.

• Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հին ձեռագրերի հավաքածու (1997 թ.),
• Բյուրականի առաջին ուսումնասիրություն կամ Աստղագետ Բենիամին Մարգարյանի գալակտիկաների մասին ուսումնասիրություն (2011 թ.),
• Կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաների և կինոերաժշտության հավաքածու (2013 թ.):