Հին ժամանակներից մարդիկ օգտագործում էին հնարավոր բոլոր բուրումնավետ նյութերը՝ իրենց հոգեկան և ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա ազդելու համար:

Հայտնի է, որ հին մարդիկ սովորել են ստանալ ուժեղ բուրող նյութեր բույսերի հյութից դեռ մթա Vրդ հազարամյակում: Պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հաճելի բույր ունեցող նյութեր պահպանելու տարաներ: Դրանք շատ նման են հին Հնդկաստանի, Չինաստանի, Եգիպտոսի, Հռոմի և Հունաստանի ժամանակներից հայտնաբերված հնագիտական ​​գտածոներին:

Բացի առարկայական ապացայցների, առ այն որ հին մարդիկ օգտագործում էին հաճելի բույր ունեցող նյութեր, կան նաև գրավոր վկայություններ , որտեղ նշված են դրանց պատրաստման և օգտագործման մեթոդներ:

Հին շումերների կողմից ավելի քան չորս հազար տարի առաջ գրված «Գիլգամեշ»-ի մասին էպոսում նշվում է «մայրու և զմուռսի այրումից առաջացող բույրերի մասին, որոնք պետք է հանգստացնեն աստվածներին և լավացնեն նրանց հոգևոր կարգավիճակը»:

Քրիստոսի ծննդյան նախորդ հազարամյակի կեսերին, այդ ժամանակվա մեծ իմաստուն Կոնֆուցիոսը իր ձեռագրերում մատնանշեց, որ օծանելիքն ու լավ բույր ունեցող նյութերը հաճույք են պատճառում ոչ միայն օգտագործողին, այլև նրան շրջապատողներին:

Հին Եգիպտոսի ժամանակ եթերային յուղերն օգտագործում էին որպես դեղամիջոց՝ նյարդային խանգարումների և ընկճվածության, ախտահանման, ինչպես նաև մահացածներին բալասանացնելու և ողջերին երիտասարդացնելու համար:

Իր տեղը սկսեց գտնել կարագը՝ խոհարարության մեջ: Փաթեթավորված ճենապակյա և ապակե տարաների մեջ, դրանք կարելի էր գտնել Բաբելոնում, Հունաստանի և Հռոմի շուկաներում:

Անուշաբույր նյութերի գործարանները գոյություն են ունեցել դեռևս մ.թ. 500 տարի առաջ: Այսպիսով, Կորնթոսում դրանք արտադրվում էին քսուկների, խեժերի, յուղերի և արմատների տեսքով: Նրանց ներկայությունը տանը շատ բան էր ասում տերերի բարգավաճման մասին: Ինչպես նաև դրանք շատ գնահատվեցին որպես նվերներ:

Հին Հունաստանի բնակիչները նորարարներ էին անուշաբույր նյութեր պատրաստելու ոլորտում: Նրանք առաջինն էին, ովքեր սովորեցին ավելացնել համեմունքներ ձիթապտղի յուղին `այդպիսով ձեռք բերելով անուշաբույր քսուկներ և յուղեր: Նույն հույներն առաջինն էին, ովքեր յուղերը բաժանեցին խմբերի ՝ խթանող, տոնիկ և հանգստացնող:

Ասպետները (զինվորները ) անուշաբույր նյութերը Կենտրոնական Եվրոպա բերեցին որպես խաչակրաց արշավանքների գավաթներ (հաղթանշան ) և գնահատվեցին: Դրանից հետո եվրոպացիներն իրենք սկսեցին յուղեր պատրաստել՝ դրա համար օգտագործելով տեղական բույսեր:

Ուսումնասիրելով այն դրական ազդեցությունը, որը մարդու օրգանիզմի վրա ունենում են յուղերը՝ ֆրանսիացի քիմիկ Գատեֆոսը ստեղծեց մեզ հայտնի բուժման այնպիսի մեթոդիկա, ինչպիսին «արոմաթերապիա»-ն է։ Դա պատահական հայտնագործություն էր։ Փորձ կատարելիս, գիտնականը ձեռքի այրվածք ստացավ և ցավն անցկացնելու նպատակով մցրեց այն ձեռքի տակ պատահած առաջին իսկ տարայի մեջ, որում լավանդայի յուղ էր։ Յուղով այրվածքի պատահական մշակման արդյունքում վերքը արագ լավացավ՝ չթողելով ոչ մի հետք։ Հետագայում Գատեֆոսը գնահատելով յուղերի բուժիչ հատկությունները սկսեց դրանցով փորձարկումներ կատարել։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ընթացքում լավանդայի յուղը օգտագործվում էր գանգրենայի և թարախակալված վերքերի բուժման համար։ Պատերազմից հետո Գատեֆոսը բժշկության մեջ արոմայուղերի կիրառման մասին գիրք հրատարակեց։

Գատեֆոսից հետո եթերային յուղերի ուսումնասիրման էստաֆետը փոխանցվեց բժիշկ Ժան Վոլնետին։ Հենց այդ ժամանակից էլ սկսվում է արոմաթերապիայի տարածումը Եվրոպայում, իսկ հետո նաև աշխարհի տարբեր ծայրերում։

Ժամանակակից բժշկությունը արոմաթերապիան դիտարկում է որպես հիվանդների վերականգնման և հիվանդությունների պրոֆելակտիկայի լավագույն որակյալ միջոց։ Այն օգտագործում են հիվանդանոցներում, առողջարաններում, պռոֆիլակտորիաներում և այլ բուժիչ ու վերականգնողական այնպիսի երկրների հաստատություններում, ինչպեսիք են Ռուսաստանը, Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, Ֆրանսիան և շատ այլ երկրներ։

Թարգմանեցին ՝  էլեն Պողոսյան, Էլինա Սիմոնյան և Գոհար Մավյան
Աղբյուրը՝ История эфирных масел

KitKat շարքի շոկոլադե սալիկների արտադրման մեջ մասնակցում է Nestlé ընկերությունը, որը գտնվում է Միացյալ Նահանգներից դուրս, ինչպես նաև տեղի ամերիկյան Hershey ընկերությունը: Իսկ ապրանքանշանի ստեղծողը՝ շոկոլադի ընկերություն, Rowntree-ն է:

Յորքում, Rowntree’s գործարանում (Մեծ Բրիտանիա), 1935թ-ի աշնանը նշվեց Rowntree’s Chocolate Crisp կոչվող արտադրանքի ծնունդը («crisp» անգլերենից թարգմանվում է որպես խրթխրթան): Սկզբում դրանք չորս ձողեր էին `որոնք ունեիր խրթխրթան միջուկ և միավորված էին մեկ ձողի մեջ, որի չափը հավասար էր փոքր տուփիկի: Այժմ «դասական» դարձած տարբերակում ներկայացված են 4 շոկոլադե սալիկներ, Rowntree-ն այնթողարկել է 1936թ-ի մայիսի 15-ին: KitKat- ի պատմությունը սկիզբ առավ մեկ տարի անց, երբ ապրանքը վերանվանվեց «KitKat Chocolate Crisp»:

1989 թվականին շվեյցարական Nestlé կոնցեռնը գնեց Rowntree գործարանը: Նոր սեփականատերը անմիջապես սկսեց ակտիվորեն առաջ մղել ձեռք բերված ապրանքանիշը: 1990-ականների ընթացքում Nestlé- ն ակտիվորեն ընդլայնեց KitKat- ը Ասիայի և Արևելյան Եվրոպայի նոր շուկաներում: Եվ շատ շուտով այս ապրանքանիշը դարձավ աշխարհում ամենատարածված երկրորդը `զիջելով «Մարս» ապրանքանիշին:

Սակայն KitKat ապրանքանիշի հայրենիքում՝ Մեծ Բրիտանիայում, Nestle-ն չի օգտագործել ռիսկային շուկայավարման քաղաքականություն, ինչպես նոր շրջաններում, որտեղ շոկոլադները կարող էին լինել ամենայուրօրինակ համերի՝ սկսած կանաչ թեյից մինչև գետնանուշ։ Այնուամենայնիվ ընկերությունը համարձակվեց փոփոխություններ անել KitKat-ում (1999թ․), դրանով արտադրվեց KitKat Chunky (մեծ)։ Գործարանները դժվարությամբ էին հասցնում կատարել խանութների պատվերները, քանի որ պարզվեց, որ նոր KitKat Chunky-ի տարածվածությունն սպասվածից ավելի բարձր էր։ Ավելի ուշ, ըստ երևույթի, նորույթի կարգավիճակը սկսեց ընկնել, և դրա վաճառքը նվազեց։

KitKat շոկոլադե սալիկների նոր տեսակներ սկսեցին մշակել 2003թ․-ից։ Եվ արդեն մեկ տարի անց հրուշակեղենի շուկան ընկերությունից ստացավ շոկոլադի բազմազան տեսականի։ Ամառային շրջանում արտադրում էին շոկոլադե սալիկներ, որոնք ունեին՝ սերուցքի և ելակի, մանգոի, մառակույայի եվ անտառային հատապտուղների համեր։ Ձմեռային տոներին վաճառվում էին «Սուրբ Ծննդյան պուդինգներ», ինչպես նաև «տիրամիսու մարսկապոնե պանրով և գինով»։ Այն մարդիկ, ովքեր հետևում էին իրենց քաշին կարող էին ձեռք բերել հատուկ ածխաջրային քիչ պարունակությամբ KitKat։

2005թ․-ին ի հայտ եկած կարծիքների մասին, թե շոկոլադե սալիկները շատ քաղցր են և տարօրինակ համ ունեն, KitKat-ի պատմության վրա իրենց կեղտոտ բիծը թողեցին, վաճառքի տոկոսայնությունը կտրուկ ընկավ։ Գնորդները ևս մեկ անգամ էկզոտիկ համեր ձեռք բերելու ցանկություն չունեին, ամբողջ Միացյալ Թագավերության պահեստներում մնում էին նոր KitKat շոկոլադե սալիկների մնացորդներ։ Խանութներում շոկոլադե սալիկներ վաճառելիս սկսեցին օգտագործել հսկայական զեղչեր մինչև 90%:

Ըստ ACNielsen– ի հաշվարկների ՝ միայն 2005-ին KitKat շոկոլադե սալիկների վաճառքը կրճատվել է 16,8% -ով ՝ կորցնելով ավելի քան 260 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ: Նույն տարվա աշնանը Nestlé- ի ղեկավարները՝ աշխատանքից հեռացրեցին մենեջերների, ովքեր իրենց չէին արդարացրել, և վարձեցին նորերին, ում հանձնված էր փրկել KitKat ապրանքանիշը:

Սկզբնապես ստեղծվեց թեժ գիծ ՝ պարզելու համար, արդյոք ինչն է KitKat ընկերության արտադրանքի դժգոհության պատճառները: Բազմաթիվ գնորդների զանգերով, նրանք պարզեցին, թե ինչ է կատարվում. Նոր բազմազան շոկոլադների մեջ մարդիկ փնտրում և չէին գտնում «դասական» սալիկը:

Անրաժեշտ էր մի քանի շաբաթ, որպեսզի բոլոր էկզոտիկ նորույթները խանութների դարակներից հանվիեն: Վաճառքի էին մնացել միայն՝ կարամելն ու տիրամիսուն, որոնք քիչ պահանջարկ ունեն: Ինչպես նաև սկսվեց մեծ առաջխաղացում շուկայում՝ KitKat-ի մեծ տուփերով: Նոր պլանը ներառում էր գովազդային կարգախոս, որը չգիտես ինչու մոռացվել էր բոլորի կողմից. «Ընդմիջում արա, կեր KitKat», որը մենք լսում ենք մինչ օրս:

Թարգմանեցին ՝  էլեն Պողոսյան, Էլինա Սիմոնյան և Գոհար Մավյան
Աղբյուրը՝ История KitKat