1-Նկարագրե՛ք հնդկահայ գաղութի կյանքը XVIII դարի կեսերին։

XVIII դ․ կեսերից հայ ազատագրական շարժման մեջ սկսում են աշխուժանալ գաղութահայ կենտրոնները: Դրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ ուներ հնդկահայ գաղութը: Հնդկաստանում հայերը հաստատվել էին դեռևս XVI XVII դդ.: Նրանք զբաղվում էին գերազանցապես վաճառականությամբ: Հայկական խոշոր և ծաղկուն համայնքներ կային Հնդկաստանի շատ քաղաքներում։ XVII դ. երկրորդ կեսից, երբ եվրոպական պետությունները սկսեցին ներթափանցել Հնդկաստան, հայերն արդեն այնտեղ մեծ կշիռ ունեին և լուրջ մրցակից էին եվրոպական վաճառականների համար: Անգլիական Արևելահնդկական ընկերությունը Հնդկաստան մուտք գործելը դյուրացնելու և միաժամանակ հայ վաճառականության մրցակցությունից խուսափելու նպատակով 1688 թ. պայմանագիր է կնքում նրանց հետ: Դրա համաձայն՝ հայերն իրենց ապրանքները անգլիական նավերով փոխադրելու իրավունք են ստանում:

2-Ի՞նչու հնդկահայ գաղութի ներկայացուցիչները սկսեցին գնահատել ազգային պետականության և հայրենիքի դերը։

Ամրապնդվելով Հնդկաստանում`անգլիացիները ձգտում էին միայնակ տիրանալու հնդկական առևտրին և հետզհետե սահմանափակել հայ վաճառականության իրավունքները: Անգլիացիներն ունեին խոշոր նավատորմ, կանոնավոր բանակ և նպատակ ունեին տիրանալու ամբողջ
Հնդկաստանին։ Հնդկահայ բուրժուազիայի մի մասը և ազգային գործչները սկսում են գիտակցել հայրենիքի, սեփական պետության ու բանակի անհրաժեշտոթյունն ու նշանակությունը: Հնդկահայ այդ գործիչներից էր Հովսեփ Էմինը:

3-Ինչո՞վ էր պայմանավորված Հայաստանի ազատագրության գործում Ռուսաստանից և Վրաստանից սպասվելիք օժանդակության հույսերը, ինչու՞ էր Հովսեփ Էմինն ընտրել այդ երկրները։

Հովսեփ էմինի՝ Հայաստան գալը անսպասելի չէր: Նա վաղուց էր առիթ փնտրում իր երազանքը կատարելու: էմինը շատ վատ գիտեր այն միջավայրը, ուր պատրաստվում էր գործելու: 1759 թ. մայիսին նա դուրս եկավ Անգլիայից և Ճենովայի վրայով նավարկեց մինչև Ալեքսանդրեկ: Այստեղից գնաց Հալեպ և նույն թվականի վերջերին երկու հայերի ուղեկցությամբ ճանապարհ ընկավ դեպի Հայաստան, որը բացասական ցնցող տպավորություն թողեց նրա վրա: Նա տեսավ թշվառ ու աղքատ մի երկիր, ստրուկ ու վախեցած մի ժողովուրդ, որի մեջ չէր մնացել անգամ պատմական հիշողություն: Կարինի գյուղերից մեկում էմինը սկսում է հատվածներ կարդալ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունից», գյուղացիներին բացատրել, որ հայերն էլ երբևիցե ունեցել են սեփական պետություն և թագավոր, բանակ և իշխաններ: Բովանդակ Հայաստանում նա չհանդիպեց որևէ մեկին, որը համակրեր իր ծրագրերը, չտեսավ այն ուժը, որը կարող էր բարձրանալ պայքարի: էմինի հիասթափությունը ակներև էր: Անգամ Ս. էջմիածնում։Սուրբ Էջմիածին,ուր նա ժամանեց 1760 թ. ապրիլին, անբարյացակամորեն ընդունեցին նրան: Ս. էջմիածնում և Երևանում էմինը մանրամասն տեղեկություններ է քաղում տարածաշրջանի կացության, Պարսկաստանի ու Վրաստանի հարաբերությունների, Արցախի դրության, մելիքների քաղաքական ակնկալությունների մասին: Նա հասկացավ, որ հայերի հայացքն ուղղված է դեպի Ռուսաստան, և նրանք այստեղից են սպասում իրենց երազած ազատագրությունը: Էմինի համար դա նշանակում էր վերանայել իր նախորդ ծրագրերը և Հայաստանի ազատագրության համար նախ և առաջ դիմել Ռուսաստանի օգնությանը: Նա գիտակցում էր, որ անհրաժեշտ է անձամբ գնալ Ռուսաստան և ուղղակի կապեր հաստատել ռուս քաղաքական գործիչների հետ: 1761 թ. էմինը Հայաստանից վերադարձավ Անգլիա և Լոնդոնում կապեր հաստատեց Ռուսաստանի դեսպան կոմս Ա. Մ. Գոլիցինի հետ: Դեսպանը ընդառաջեց Ռուսաստան մեկնելու էմինի ցանկությանը: 1761 թ. նոյեմբերին էմինը հասնում է Ս. Պետերբուրգ, ուր Ռուսաստանում Անգլիայի դեսպանը նրան ներկայացնում է վարչապետ Վորոնցովին: Հանդիպումը տեղի է ունենում վերջինիս բնակարանում: Վարչապետը մանրամասն հետաքրքրվում է էմինի ծրագրերով և եզրակացնում, որ նա այն անձն է, որը կարող է օգտակար լինել Կովկասում՝ Ռուսաստանի արտաքին շահախնդրությունների տեսակետից: Հանդիպման արդյունքների մասին Վորոնցովը տեղյակ է պահում կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնային, որն իր համակրանքն է հայտնում էմինի ծրագրերին, միաժամանակ չափազանց դրական արտահայտվում հայերի՝ որպես ազնիվ և նվիրված ժողովրդի մասին։ Ահա թե ինչու վարչապետն առանց այլևայլության անցագիր է տալիս էմինին և հանձնարարական նամակ՝ ուղղված Հերակլ II-ին: էմինի՝ Վրաստան մեկնելու նպատակը ոչ թե Հերակլին ծառայելն էր, այլ Հայաստանի ազատագրումը: Վրացական բանակի և հայ մելիքների ապստամբական ուժերի միջոցով Արևելյան Հայաստանն ազատագրելուց հետո, նրա պատկերացմամբ, երկու երկրների միջև պետք է կնքվեր պատվավոր դաշինք, որի հետևանքով ստեղծվելու էր հայ-վրացական դաշնակցային պետություն և թագավոր էր դառնալու Հերակլ II-ը: Նորաստեղծ պետության նկատմամբ պիտի հաստատվեր ռուսական հզոր տերության խնամակալությունը՝ որպես այդ երկու քրիստոնյա փոքր ժողովուրդների անվտանգության գրավական: էմինի այդ ծրագիրը խոսուն վկայություն էր նրա քաղաքական հասունության: Նա արդեն վճռականորեն հանդես էր գալիս որպես ռուսական կողմնորոշման համոզված կողմնակից:

4- Այդյո՞ք Հայաստանն ուներ իր ներսում մարդկային անպիսի ռեսուրս, որ կարողանար ազատագրվել օտար տիրապետությունից։

5-Ինչու՞ անհաջողությամբ ավարտվեց Հովսեփ Էմինի ազատագրական գործունեությունը։

1766 թ., Էմինը վերադառնում է Հայաստան և հաստատվում Գետաշենում` Գյուլիստանի մելիք Հովսեփի մոտ: Արցախի իրադրությանը ծանոթանալու համար Էմինը լինում է նաև Շուշիում, ապա անցնում Գանձասար: Այստեղ նրան տեղեկացնում են, որ Սիմեոն Երևանցին հրամայել է չընդունել և չօժանդակել իրեն: Համոզվելով, որ Արցախում ևս կատարում են կաթողիկոսի այդ հրամանը՝ Էմինը որոշում է վերադառնալ Ռուսաստան: Սակայն լսելով, որ Խոյի  ու Սալմաստի քրիստոնյաները պատրաստ են տասնութ հազար զինվոր տրամադրել իրեն՝ Էմինը ճանապարհվում է Խոյ: Չունենալով պահանջվող գումարը` նա չի կարողանում զորք վարձել: Այսքանից հետո նա 1770 թ. վերադառնում է Հնդկաստան:

Վերլուծե՛ք

Սիմեոն Երևանցի․ դավաճան թե՞ հեռատես ազգային գործիչ։

Իմ կարծիքով Սիմեոն Երևանցին հեռաստես էր։ Նա ոչ թե չէր ցանկանում մասնակցել Հայաստանի ազատագրությանը, այլ ուղղակի չէր սատարում Հովսեփ Էմինի ծրագրին: Նա մտածում էր ինչպես ժողովրդի այնպես էլ իր պետության ապագայի մասին:

Journalist

• — What do you do?
• — I am a journalist, I do interviews, not only, I cover different cases
• — Is it hard work?
• — “Not for me.” I enjoy my job, it’s my hobby.
• — And now you have some work done.?
• — Not at the moment, but very soon everything will be ready.

Actor

• — What do you like to do in your free time?
• — I do not have much free time, because I am an actor, I dedicate my time to the stage, to the cinema.
• — Isn’t that tiring? You’re so exhausted, aren’t you?
• — When it comes to theater and cinema, I forget the word tired, it is my favorite job.
• — Do you have a role in which you are playing now?
• — Yes, a new TV series will be released soon, in which I will be the main character!

Architect

• — I have seen what beautiful buildings you have built.
• — Thank you, I tried to do the impossible.
• — It’s a very tedious job
• — Not so much that I stop creating.
• — Do you have a job now?
• — Not now, but I will have a new project in a week.
• — Good luck to you.
• — Thank you.

17-րդ դարի երկրորդ կեսը նշանավորվեց ազատագրական պայքարի կազմակերպման գործնական քայլերով: Հայոց ազատագրական պայքարի ծավալումն ուներ իր նախադրյալները՝ արտաքին և ներքին: Ներքին նախադրյալներից էր կորցրած պետականության վերականգնման անհրաժեշտության գիտակցումը, էական էր նաև դավանանքի ու ազգային մշակույթի խաղացած դերը: Արտաքին գործոններից էին Օսմանյան կայսրության թուլացումը, եվրոպական մի շարք երկրների սկսած պայքարը Թուրքիայի դեմ: Այդ երկրները կարող էին հնարավոր դաշնակիցներ լինել Հայաստանին: Ազատագրական պայքարի շրջանակներում տարբեր գործիչներ փորձեցին իրականացնել իրենց ծրագրերը:

Հակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը 1677թ. Էջմիածնում գումարում է գաղտնի ժողով, որտեղ քննարկվում է ազատագրության հարցը և որոշվում է դիմել եվրոպական պետությունների օգնությանը: Կազմվում է պատվիրակություն, որը 1678թ. Հակոբ Ջուղայեցու գլխավորությամբ հասնում է Կ.Պոլիս՝ Եվրոպա անցնելու նպատակով: 2 տարի այստեղ մնալուց հետո կաթողիկոսը մահանում է, իսկ պատվիրակությունը վերադառնում է Հայաստան: Չի վերադառնում միայն Իսրայել Օրին:

Իսրայել Օրին շարունակում է Ջուղայեցու ծրագիրը: Նա լինում է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Ֆլորենցիայում և Վիեննայում: Վիեննայում հրաժարվում են օգնել, քանի որ Թուրքիայի հետ կնքել էին հաշտության պայմանագիր: Օրին համոզվում է, որ Հայաստանի համար հնարավոր դաշնակից կարող է լինել միայն Ռուսաստանը: Օրու ծրագիրը կարող էր հաջողություն ունենալ, եթե չլիներ Հյուսիսային պատերազմը և Պետրոս 1-ինը զորք տրամադրեր:

Եսայի Հասան-Ջալալյանի ծրագրի համաձայն Հայաստանին օգնելու էին Ռուսաստանն ու Վրաստանը:  հայկական, վրացական և ռուսական զորքերը պետք է օգտվեին Պարսկաստանի թուլացումից և գրավեին մերձկասպյան շրջանները: 1724թ. Ռուսաստանի ու Թուրքիայի միջև կնքվեց պայմանագիր, ըստ որի Ռուսաստանն այլևս չէր կարող օգնել հայերին: Իմ կարծիքով այս ծրագիրը հաջողություն չունեցավ Եսայի Հասան-Ջալալյանի անհեռատեսության հետևանքով:

Հովսեփ Էմինը Հայաստանին հնարավոր դաշնակից էր համարում Վրաստանին կամ Ռուսաստանին: Վրաստանը սկզբում համաձայնում է օգնել, բայց հետագայում, խուսափելով Թուրքիայի հետ ընդհարումից,հրաժարվում է օգնական զորք տրամադրել: Ծրագրի անհաջողության պատճառը սխալ դաշնակից ընտրելն էր: Վրաստանը նույնպես պառակտված էր և չէր ձևավորի վատ հարաբերություններ Թուրքիայի հետ:

Հաշվի առնելով ստեղծված արտաքին ու ներքին գործոնները՝ այս շրջանում ազատագրական շարժում սկսելը նպատակահարմար էր, բայց գրեթե անհնար: Հայաստանը գտնվում էր պարսկա-թուրքական լծի տակ, իսկ պառակտված երկրում ազատագրական պայքար սկսելը դժվար թե հաջողություն ունենար: Ազատագրական պայքարը արդյունավետ եղավ միայն Սյունիքում և Արցախում, երբ որոշ ժամանակով վերականգնվեց հայկական իշխանությունը:

A. Complete the crossword.

1. If he wins the match, he’ll be the world champion!
2. I’m sorry. but you have to be a member of the golf club to play here.
3. My opponent was a brilliant player and I didn’t manage to win the match.
4. I’m thinking of joining a gym to get more exercise.
5. Our basketball coach said that I can play on Saturday!
6. Tom is really good at cards. He would never cheaf!
7. Lisa’s has just reached number one with their new song!
8. The referee blew his whistle and the game started.
9. Which team do you support?
10. I took a big risk by doing the parachute jump, but I loved every second of it.
11. Mark’s band play traditional folk music — they often perform at country fairs and festivals.

B. Complete using the correct form of the words and phrases in the box.

Do you dream of scoring the winning goal in a football match, or beating a top tennis player? Sport interests most young people, and it’s a great way to stay healthy and have fun at the same time. That’s why the local council has decided to help young people who want to organise their own sports club. We know it’s a big challenge, and that’s why we’ll give you the money you need to get started. We’ll help you find a place to train and give you money to find good players in your area. Contact the Town Hall for details.

C. Circle the correct word.

1. I really like playing board games like Monopoly and Cluedo.
2. Roy was the best player, so he wasn’t surprised when he became capitan of the team.
3. Lots of people get pleasure from just watching sport from their armchairs.
4. I thought the music at the concert we went to last night was great.
5. Everyone in my family supports the same team.
6. I find classical music really boring, and plefer pop.

1․Ձեր կարծիքով որոնք են էկոհամակարգերի կարևորագույն  հատկանիշները: Ինչու՞

Էկոհամակարգն ունի մի շարք հատկանիշներ՝ օրինակ էկոհամակարգերում տեղի են ունենում ֆիզիկա-քիմիա, ինչպես նաև կենսաբանական գործընթացներ, էկոհամակարգերի բաղադրիչները կապված են միմյանց հետ և ամեն մի բաղադրիչի վնասը մեծ ազդեցություն է ունենում ամբողջ էկոհամակարգի վրա:

2․Ինչպիսի էկոհամակարգեր են ձեզ շրջապատում, ինչ առանձնահատկություններ ունեն նրանք:

Մեզ շրջապատում են բնական և արհեստական էկոհամակարգեր։ Բնական էկոհամակարգերը բնական միջավայրերն են, որոնցում առանց մարդու միջամտության տեղի են ունենում էկոհամակարգի բաղադրիչների միջև փոխհարաբերությունները։Արհեստական էկոհամակարգերը մարդածին միջավայրերն են: Մեզ շրջապատող բնական էկոհամակարգի օրինակ է անտառը` իր բուսական և կենդական աշխարհով:

3․Ինչպես է ազդում մարդը ձեզ շրջապատող էկոհամակարգերի կենսագործունեություն վրա:

Օրինակ մարդու ազդեցությունը կարող է լինել և դրական և բացասական: Դրականը դա այն պահն է, երբ մարդը սկսում է հոգ տանել բնության մասին, խնամում է ծառերը, ծաղիկները և այլն։ Բայց այս ամենի հետ մեկ տեղ մարդը իր տնտեսական գործունեության ընթացքում մշտապես ազդում է էկոհամակարգերի վրա՝ կտրում անտառները, ոճիճացնում են կենդանիներին, ոչնչացնում հազարավոր հեկտար գյուղատնտեսական հողահանդակներ և այլն։

4. Ինչ տեղի կունենա էկոհամակարգերի հետ, եթե պակասի Էներգիայի, ֆոսֆորի, ածխածնի ու ազոտի հոսքը (յուրաքանչյուր տարբերակը ներկայացնել առաձին): 

Էներգիա

Ավտոտրոֆներն իրենցից ներկայացնում են էկոհամակարգի առաջին տրոֆիկական մակարդակը: Հենց ավտոտրոֆներն էլհանդիսանում են էներգիայի միակ աղբյուրը (կլանում են արևի էներգիան), ինչը անհրաժեշտ է էկոհամակարգերիգոյության ու դրանցում ընթացող գործընթացների համար: Հաջորդ տրոֆիկական մակարդակներն են կոնսումենտներն ուռեդուցենտները, որոնք օրգանական նյութները բյուրեղային վիճակի են բերում, այսինքն այն ձևի, որը կորղ է յուրացվելավտոտրոֆների կողմից: Էներգիայի հոսքի նվազումը կարող է հանգեցնել այս շրջապտույտի խախտմանը:

Ֆոսֆոր և Ազոտ

Ազոտը մտնում է սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների կազմության մեջ և համարվում անփոխարինելի կենսածին տարր:Ֆոսֆոր: Մեծ է ֆոսֆորի կենսաբանական ու կենսաքիմիական դերը կենդանի բջջի կանքում: Առանց ֆոսֆորի հնարավոր չի սպիտակուցների սինթեզը: Այն մտնում է ուղեղի, կմախքի հյուսվածքների, խեցիների կազմի մեջ:

Ածխածին

Ածխածնի շրջանառության գործընթացում կարևոր դեր են խաղում ածխածնի ենթօքսիդը (CO) և երկօքսիդը (CO₂): Կենսոլորտում ածխածինն հիմնականում հանդիպում է իր ավելի շարժուն ձևով (CO₂): Ածխաթթու գազի միգրացիայի առաջին ճանապարհը ունի մոտավորապես այսպիսի տեսք.ածխաթթու գազը կլանվում էֆոտոսինթեզի ժամանակ, որի արդյունքում սինթեզվում են բույսերի հյուսվածքները կազմող գլյուկոզն ու  այլ օրգանական նյութեր:Հետագայում վերջիններս առաջացնում են մյուս բոլոր կենդանիօրգանիզմների հյուսվածքները` տեղափոխվելով սննդային շղթաներով: Ցերեկվա ժամերին բույսերը` ֆոտոսինթեզի արդյունքում, կլանում են ածխաթթու գազ, իսկ գիշերը դրա որոշ քանակություն կրկին արտազատվում է մթնոլորտ: 

• El gato anda por el tejado.(տանիք)
• Mis padres nadan en el mar․
• Nosotros no cantamos muy bien.
• ¿Bailais vosotros el tango?
• Isabel pasea por la calles.
• ¿Compras tú hoy la comida?

Հականիշներ-Antonimos

• adentro-afuera
• delgado-gordo
• enfermo-sano
• verano-invierno
• abierto-cerrado
• triste-alegre
• caliente-frío
• blanco-negro
• alto-bajo
• grande-pequeño

Այս անգամ որոշեցի ընթերցել և վերլուծել Վիլյամ Սարոյանի «Դաշնամուր»-ը պատմվածքը: Պատմվածքը շատ հետաքրքիր և խորիմաստ էր, ինձ շատ դուր եկավ: Կարճ ներկայացնեմ թե ինչի մասին է պատմվածքը:

Պատմվածքը Բենի մասին էր, ով գումար չունենալու պատճառով չի կարողանում իրագործել իր երազանքը: Նա երազում էր դաշնամուր ունենալ: Նրա ընկերուհին՝ Էմման ամեն ինչ անում էր, որ Բենը չհուսահատվի և հետ չկանգնի իր երազանքից, քանի որ բոլոր երազանքներն ու նպատակներն էլ կատարվում են, եթե ինքդ ես ուզում: Օրերից մի օր, խանութներից մեկում Բենը տեսնում է մի դաշնամուր, որը իրեն շատ է դուր գալիս: Նա երկար նայում էր դաշնամուրի և որոշեց նվագել: Ե՛վ նվագում էր, և՛ մտածում այն բանի մասին, թե ինչպես գնի դաշնամուրը: Մեր օրերում գումարը մեծ նշանակություն ունի, որը ամենասխալն է: Երբ մարդ փող չունի, զրկվում է շատ ու շատ բաներից, որոնք ունենալու իրավունքն ունի:

Աղբյուր՝ «Դաշնամուր»