Աղավնի Մեսրոպյանը աշխատում էր Համազգային օրիորդաց վարժարանում,որպես դաշնամուրի ուսուցչուհի:1912 թվականին իրենց վարժարան է գալիս Կոմիտասը՝իր «Գուսան»երգչախմբի համար աղջիկների ձայնը լսելու:Մեծ էր զարմանքը,երբ նա ընտրում էր աղջիկների առանց նրանց ձայնը լսելու:Հանկարծ ներս է մտնում դպրոցի երիտասրդ ուսուցչհուհիներից մեկը,ներկյացնելով իր աշակերտուհու հնչուն ձայնը:Կոմիտասը մի քանի բառ փոխանկվելով աշկերտուհու հետ մոտենում է ուսուցչուհուն և ասում որ նրանք ընդգրկված են «սոպրանոների»խմբի մեջ:Մի օր Աղավնի Մեսրոպյանը իր հյրկի հետ լինում է Ղալաթիոյի ազգային մատենադարնում,և այնտեղ էր նաև Կոմիտասը,որը շրջափակված էր ուսանողներով և լսում էր նրանց ձայնը:Նրանք ովքեր առաջին նոտան երգում էին ճիշտ ընդգրկվում էին «պիտանի անդամ» խմբում:Կաին ուսնողներ ովքեր պնսում էին թե երգել չգիտեն,նրանց Կոմիտասը ներառում էր «ճշմարիտ երգիչներ»խմբում:Մեծ էր ներկների զարմանքը ,երբ մի օր Կենտրոնականի գավառի ուսանողների երգելու ժամանակ ,Կոմիտասը հասկանում էր նրանց և կարողնում էր ազատորեն խոսել նրանց հետ իրենց բառբառով:Այդ օր երկու ժամվ ընթացքում Կոմիտասը իր երգչախմբի համար կարողացավ ընտրել 40 անդամների,որոնց ձայների տեսակները հետագայում ոչ մի փոփոխություն չկրեցին:

Առաջադրանք 1.

Գաբրիել, սփրթնել, սբրդել, դարպաս, դարբին, շամփուր, երբ,
իբրև, խաբել, խարխա….ել, Հակոբ, համբերել, ջրարփի, համբույր,
փրփուր, հապճեպ, հափշտակել, հարբել, նուրբ, շաբաթ, որբ, Սերոբ,
ապշել, սուրբ, սր….ել, հղպանալ, ուրբաթ, Քերոփ, թպրտալ, աղբանոց,
ցայտաղբյուր, եղբայր, ողբ։

Առաջադրանք 2.

Անգամ, ավագ, կողպեք, գոգ,երգ., զուգել, թագավոր, վարակել,
թարգմանել, կարագ, կարգ, հագնել, հանքափոր, հոգնել, հոգի,
հոգնակի, ձագ, ձիգ, տարերք, ճիգ, ճրագ, մարագ, մարգարե,
մարգարիտ, փեղկ,տրտմաշուք, փողկ, նորոգել, շոգ, ոգի, բազրիք,
պատարագ, պարգև, սուգ, արտասուգ, փահցնել, թաքցնել, ուրագ,
օգնել, Օքսեն, վարուցանք, քսուկ, օգուտ։

Առաջադրանք 3.

Աղոտք, արդար, արդեն, արդյոք, արդյունք, թփուտ, արդուկ, բարդ,
բերդ, բուրդ, դադար, դրդել, երդիկ, երռում, զարդ, լաջվարդ, զվարթ,
լեր….անալ, լյարդ, խնդիր, խորդուբորդ, թուղթ, կարդալ, կենդանի,
հաղորդել, պատգարակ, մարդ, նյարդ, սթափվել, թատերական, Նվարդ,
որդ(ճիճու), որթ (խաղողի վազ), որդի, վարդ, Վարդան, վարդապետ,
շքերթ, Վարդգես, վրդովել, օդ, օրիորդ, գնորդ, ժողովուրդ,խրտվիլակ,
ընդամենը, ընդհակառակը, փարթամ, ընդհանուր, ընդունակ, ընդունել,
ընդարմանալ։

Առաջադրանք 4.

Արձակուրդ, ասացվածք, ընդարձակ, ատաղծագործ, գլուխկոնծի,
համարձակ, բարձ, բարձել, թխվածք, բարձր, խծկել, առանցք, դաղձ,
դարձ, կծկտուր, դեղձ, դեղձանիկ, հանդիպակաց, դերձակ, դերցան,
խուրձ, ձվածեղ, հանդերձ, հինավուրց, լպրծուն, հարձակվել,
համբարձվել, Համբարձում, փայցաղ, որձ, վարձ, ուրց, փորձ, որ․․․․ալ,
օձ, օձիք։

Առաջադրանք 5․

Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորճ, առաջ, աճպարար,
գոճի, խոճկոր, առաջին, կոճկել, առաջնորդ, արջ, զիճել, թռչել, թրջել, իջնել, կարկաչել, մեջ, միջև, մեջք, ողջ, մուրճ, ողջույն,
մահճակալ, առողջ, ոչիլ, կաչաղակ, վերջ։

Առաջադրանք 6․

Աղբյուր, աղջիկ, խրոխտ, աղտ (կեղտ), ախտ (հիվանդություն),
հաղճապակի, աղքատ, բողկ, տախտակ, գախթ, դաղձ, կմաղք, դեղձ,
դեղձանիկ, եղբայր, զեղչ, թուղ.թ, կեղտ, կողպեք, կողք, հաղթել,
տախտկալի, հղկել, ճեղք, կխտար, մաղթել, մեղք, մխկտալ, շաղկապ,
շղթա, թու….պ, ողբ, ողջ, ոխկույզ, ցողաթաթախ, պղտոր, ուղտ
(սապատավոր կենդանի), ուխտ (երդում, դաշինք), փեղկ, ծխնի, փողք,
քաղցր, սանդուղք, ծխնելույզ, փախչել, սեղմել։

Առաջադրանք 7․

Վառվռուն, ախորժակ, բառբառ, խռխռալ, գանգուր, կենսաթրթիռ,
թռթուր, կարկառել, երկնակարկառ, սարսուռ, ճանկռել, դոդռալ, կռճիկ,
առժանի, ճռճռալ, առհամարհել, գրգիռ, խրճիթ, կրծել, խոշոր, խոժոռ,
թռվռալ, խրթխրթալ, ծռմռել, փփռալ, փրփրել, փորփրել, քրքրել։

Առաջադրանք 8․

ա) Ամբաստանել, ըմպանակ, ամբար, ամբարիշտ, շամփուր,
զամբյուղ, ամբարձիչ, անբարտակ, շիմպանզե, անբարտավան, անբիոն,
անբոխ, ամբողջ, ամպամած, անփոփ, անֆիթատրոն, անբասիր,
բամբակ, բամբուկ, թմբուկ, գամփռ, դամբարան, ըմբոստ, ըմբռնել,
թմբլիկ, համբավ, անբավ, ճամբար, ճամփորդ, ճանապարհ, չեմպիոն,
սիմֆոնիա, սմբակ, սուսամբար, փամփուշտ։

բ) Ապառաժ, պատշգամբ, գույժ, դժխեմ, դշխո, երաշտահավ,
խոժոռ, խոշոր, հուժկու, դրժել, նաժիշտ, օժտել։

գ) Ավտոբուս, գիպս, բզկտել, վազքուղի, նարգիզ, համհարս,
հիպնոզ, որպես, ֆիզկուլտուրա։

Առաջադրանք 1.

Այգեէտ,այժմեական,անեական,անպատեհ,առէջ,առօրեական,անվրեպ,գոմեշ,դողէրոցք,ելևէջ,երբևէ,երբևիցէ,էլեկտրաէներգիա,էմալե,ինչևէ,լայնէկրան,խեցի,կրետ,Հէկ,հապճեպ,հիպոթեզ,հյուլե,հնէաբան,մանանեխ,միջօրեական,որևէ,որևիցէ,պոեմ,սեթևեթել,վայրէջք,տիեզերք,տոթակեզ,տրիոլետ,քրիստոնեական:

Առաջադրանք 2.

Ականջօղ,ամանորյա,ամենօրյա,անօգնական,անօթևան,անորոշ,ապօրինի,արծաթազօծ,բացօթյա,բնօրրան,գազօջախ,գիշերուզոր,գիշերօթիկ,զորք,լավորակ,կեսօր,հանապարզորդ,հանապազորյա,հոգս,հոդս ցնդել,հոտնկայս,մեղմորեն,մեղմօրոր,միօրինակ,նախօրօք,ոսկեզօծ,ջրօրհնեք,վաղորդյան,վաղօրոք,տասնօրյակ,տարորոշել,տափօղակ,օրըստօրե,օրորել,

Առաջադրանք 3.

Ակնդետ,ակնթարթ,անակնկալ,անընդհատ,առընթեր,առնչվել,գույնզգույն,դասընթաց,դասընկեր,երկընտրանք,ինքնըստինքյան,լուսնկա,խոչընդոտ,կորընթարդ,համընկնելհյորընկալ,ձեռնտու,ճեպընթաց,մերթընդմերթ,նորընտիր,որոնըդոստ,սրընթաց,ունկնդիր:

Առաջադրանք 240

• Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան։
• Այդ ձայնը՝սրտաբուշ ու մտերիմ ուշքի բերեց նրան։
• Նրան ուշքի բերեց այդ ձայնը՝սրտաբուխ ու մտերիմ։
• Գարնան երեկոյին նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին։
• Մի ժպիտ՝գարնան երեկոյին նման գգվող,թառել էր դեմքից։
• Թառել էր դեմքից մի ժպիտ՝ գարնան երեկոյին նման գգվող։
• Կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,ձեռքերը հարգանք էին ներշնցում։
• Ձեռքերը՝կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,հարգանք էին ներշնչում։
• Ձեռքերը հարգանք էին ներշնչում՝կոճտուկներով պատած ու հողաբույր։
• Անտառային հավերժահարսի նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ։
• Մի աղջիկ՝հավերժահարսի նման հանկարծ փայտահատին մոտեցաավ։
• Մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ հավերժահարսի նման։
• Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով։
• Մի կին երկարոտն ու նրբակազմ,անցնում էր մեր փողոցով։
• Մի կին անցնում էր մեր փողոցով՝երկարոտն ու նրբակազմ։
• Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ։
• Երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով գազանիկը,մարդու ձեռքերին նմանվող թաթեր ուներ։
• Գազանիկը մարդու ձեռերին նմանվող թաթեր ուներ՝երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով։

Առաջադրանք 241

• Մեր թվականությունից առաջ 219 թվականին կաարթագենցի զորավար Հանիբալը հարձակվեց իսպանական Սագունտ քաղաքի վրա:
• Ներևանալը վլի դժվար էր,քան վերևանալը:
• Լոնդոնում կա մի ակումբ,որի անդամներն ապրում են հին տներում ու դղյակներում և չեն կիրառել այն,ինչ գտնվել է 1500 թվականից հետո:Մոտներս ակեւմբից վտարվեցին նրա երկու անդամները,որովհետև նրանք իրենց բնակարաներում հեռախոս էին պսհում:
• Բոլոր փաստերը կան մտծելու,որ առաջին հեռավոր առևտրական ուղիներն անցնում էին ոչ թե երշտով՝այլ գետերով:
• Անտարկտիդան երկրի վեց մայր ցամաքներից նեկն է:Երկրի վրա մարդու հայտնվոլուց երկար ժամանակ առաջ Անտարկտիդայում տաք էր,ծլում էին արևադարձային բույսեր,ցվռնում հսկայական կենդանիներ:
• Ալժիրում,Սիդի Բել Աբաս փոքրիկ քաղաքի մոտ, թանաքի մի լիճ կա:Այդ լճում ոչ մի կենդանի գոյություն չունի:Հեղուկը բացառապես գրելու համար է պետքական:
• Կրկեսի Ժաննա անունով փիղն շրջում էր ավստրիական Կլագենֆուրտ քաղաքի փողոցներից մեկով:Հանկարծ նա մի մկնիկ տեսավ ու շտապ հեռացավ:Այդպիսի ուրիշի պատմություններ էլ ճանաչում ունեն:Եղել է երբ փիղը զարհուրել է ծովային ոզնուց կամ խոզից:
• ԱՄՆ-ի Օրիգոն նահանգի ծովափնյա ջրերում մի յուրօրինակ ձուկ կա,որը երկու զույգ աչք ունի:Աչքերի մի զույգը նայում է վերև,մյուսը՝ներքև:Բնիկ ձկնորսները հայտնում են,որ իր չորս աչքի շնորհիվ ձույը վտանգավոր գիշատիչներից կարողանում էր խույս տալ:

Առաջադրանք 242

• Նա տեսավ ցամաքին մի շատ գեղեցիկ,մի շողշողուն ձուկ՝հոգևարքի մեջ թալիկ-թալիկ գալիս։
• Մեծահամբավ բժիշկները ու վհուկները եկան, հավաքվեցին քննելու համար արքայորդու ահավոր հիվանդությունը և բուժիչ հնար գտնելու։
• 1905 թվականի ամառը, երեք ընկեր տղաներ, Բաքվից եկան Ալեքսանդրապոլ ՝Արագծ լեռան գագաթը բարձրանալու համար։
• Փառատենչ իշխանը շարունակ դավեր է նյութել դրացի իշխաների դեմ,գրավելու նրանց սեփական երկրներից մանր ու խոշոր հողամասեր։
• Պաշարում է բանակը, քաղաքը զետեղում ամրակուռ պարիսպների շուրջ՝ ինքն էլ նստում է արքայական վրանի մեջ,օր ու գիշեր դավեր որոճալով քաղաքին տիրանալու համար։

Առաջադրանք 243

• Ա)Երկրի բնակիներս-մենք
• Մեզ՝երեխաներիս-մեր
• Շուրջս-ես
• Ինքս ել-ես
• Ծնողներիս-մենք
• Երեխաներս-մենք
• Բ)Ինքդ-դու
• Աչքներդ-դուք
• Քեֆդ-քո

Առաջադրանք 244

• Զուր-Իզուր
• Որևէ մեկը-ոչմեկը
• Գաղտնագողի-բացահայտ
• Զգուշացեք-փախեք
• Հազվադեպ-միշտ
• Ոչ-այո
• Պակասեն-ավելանան
• Կավալանա-կպակասի
• Ոչնչացրին-պահպանեցին
• Շատ-քիչ
• Հակառակ-ճիշտ
• Ոչնչացում-պահպանում
• Արգելված է-կարելի է
• Փոքր-մեծ
• Խայտաբղետ-անգույն

Առաջադրանք 246

• Անհյուրընկալ-բարդ ածանց.,ան վ.ածանց
• զրուցընկեր-բարդ,զրու և ընկեր,
• դյուրընկալ-բարդ,ձյուրին և ընկալ
• գահընկեց-բարդ,գահ և ընկաց
• Անհնդատ-բարդ ածան.
• Համընթաց-բարդ,ընթաց
• Միջօրե-բարդ,միջին և օդ,
• Հանապազօրյա-բարդ , օր
• բարօրություն-բարդ,բարի օր
• Ոսկեզօծ-բարդոսկի և զօծ
• Ապօրինի-բարդ ածան.ապ նախած.օրեն,
• Առօրյա-բարդ ածան.,առ նախ.,օրեն,
• առօրեական-բարդ,նախ.,օրեն,
• Բացօթյա-բարդ ածան.բաց և օդ
• Բարօրություն-բարդ ած.,բարի օր ություն ածան.,
• Զօրուգիշեր-բարդ ածանց.զօր ոև գիշեր,
• Մանրէ-բարդ ածան.մանր և էակ,
• Վայրէջք-բարդ,վայր և էջ
• Հնէաբան-բարդ,հին և բանիմաց
• Որևէ-բարդ ածան.
• Երբևէ-բարդ ածան.

Առաջադրանք 247.

• Քարացած կանգնես քաղաքի հրապարակում հանգստանալու:
• Քարացած կանգնեց քաղաքի հրապարակում դիտելու հետաքրքիր միջոցառումը:
• Քարացած կանգնեց քաղաքի հրապարակում,որպեսզի դիտի հրապարակի գեղեցկությունը:
• Հայացքը թառել էր անթափանց խավարին՝մութ:
• Հայացքը թառել էր անթափանց խավարին՝տխուր աչքերով:
• Հայացքը թառել էր անթափանց խավարին՝դիտելու Լուսնի գեղեցիկ պատկերը:
• Վերջին այցելուն ուշադիր նայում էր այդ նկարին մտամոլոր:
• Վերջին այցելուն ուշադիր նայում էր այդ նկարին հուսահատված կանգնած:
• Վերջին այցելուն ուշադիր նայում էր այդ նկարին,որը կախված էր թանգարանի հարավային մասում:

Առաջադրանք 248.

1. Արտակը հարգալից բարևեց բոլորին ու մոտեցավ հորը:
2. Հասմիկը հիմա՝հավանբար հասուն օրիորդ է:
3. Զարմացած երեխան մոտեցավ արջուկին:

Առաջադրանք 249.

1. Ուսուցչուհու խոսքը վերաբերվում էր Սուրենին:
2. Ուսուցչուհու խոսքը միայն Սուրենի մասին էր:

Առաջադրանք 250.

• Խուճապահար թռչնի նման,մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվածներին:Մի աղջիկ՝խուճապահար թռչնի նման,մոտեցավ հավաքվածներին:
• Վերջալույսի շողերով օժտված լեռը,առասպելական մի նավապետ է կարծես:Լեռը՝վերջալույսի շողերով օժտված,առասպելական մի նվպետ է կարծես:
• Կարկաչուն ու հատուկ ձայնը գլուխը գտած զանգը բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:Զանգը՝կարկաչուն ու հատուկ ձայնը գլուխը գտած,բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Անկախությունը սեփական պետությանդ տարածքում ժողովրդիդ շահերից ելնելով և նրա կամահրտահայտությամբ իրականացվող ազատ քաղաքականություն է:
Անկախույթունը դա ինքնիշխան պետության մեջ ինքնիրացման դրսևորման հնարավորություն է:Անկախությունը դա հավասար միջոցներով հավասար պայմանների ապահովում է:Անկախությունը դա գիտակցության մակարդակ է, որը արժանապատվության և սեփական ազգին պատկանելու և անկրկնելիության զգացում է:Անկախությունը պատասախանատվություն է սերունդեներիդ առջև: